گرمابه ای که بیش از 700 سال همراه آمره ائیها بود

بر پایه داده های باستانی، پیشینه شستشو در ايران به پيش از زمان زرتشت مي رسد و در اين رابطه مي توان به مراسم غسل مهر پرستان اشاره نمود. در آمره هم پیشینه گرمابه خزینه ای به حدود هفت صد سال برمی گردد (بر پایه داده های سنگ نوشته ای که هنوز موجود است). ویژگی این گرمابه که در سال های گذشته ویران شد به شرح زیر است.

برین(گرمابه سرد):

برین با چندین پله به روی زمین راه داشت. گرمابه آمره دارای یک برین بوده که سه تختک (سکوی رخت کن) بزرگ با اندازه و ارتفاع متفاوت داشت که هر کدام گنجایش 5 تا 6 نفر را داشت و در زیر تختک ها چندتا جا کفشی ساخته شده بود و دو تختک کوچک که هر کدام گنجایش دو نفر را داشت نیز در بیخ برین قرار داشت. در وسط آن حوض گردی با عمق حدود یک ونیم متر وجود داشت که آب سرد این حوض برای شستشوی وسایل پس از استحمام، پاکیزگی بیشتر و خنک کردن فضای برین استفاده می شد. بین برین و بیخین راهرو کوتاهی وجود داشت که گرمابه سرد را به گرمابه گرم متصل می ساخت.

بیخین(گرمابه گرم):

گرمابه گرم آمره دارای بخش های گوناگونی بود، زمانی که وارد گرمابه گرم می شدیم در سمت چپ تختکی (سکویی) برای نشستن بود و در سمت راست، به عبارتی روبروی در ورودی تاریکا (نوره خانه) قرار داشت، تاریکا در پشت ستونی قرار داشت که مطلقا تاریک بود و محلی برای نظافت و استفاده از داروی تنظیف بود، در کنار تاریکا حوضی از آب سرد وجود داشت که در دو طرف این حوض سکوهایی برای ادای نماز در نظر گرفته شده بود.

قزقان (خزینه)، تيان و تون:

قزقان اتاقکی بود که در دو طرف ورودی آن تختکی قرار داشت، در این اتاقک آب به وسیله  صفحه ای مسی که در زیرش آتش افرخته بودند داغ می شد. این صفحه مسی در کف قزقان قرار داشت، نام این صفحه مدور تیان بود که حدود یک متر قطر و یک سانتي متر ستبرا داشت.

قزقان گرمابه آمره به گونه اي ساخته شده بود كه آب آن به وسيله يك تون، گرم مي شد. در گذشته بسیار دور با آتش هیزم، آب را گرم می کردند و روزانه بیش از دوازده ساعت زیر تیان آتش قرار داشت ولی با استقاده از نفت سیاه این زمان از نصف هم کمتر شده بود. معمولاً پس از مدتي تیان را تعويض يا تعمير مي کردند. نصب دوباره تیان چند روز زمان نیاز داشت و در برخی موارد تنها گرمابه آمره چند روز بسته و غیر قابل استفاده باقی می ماند. بعضی وقت ها آنقدر آب داغ بود که جوان ها تاس (لگن) آب را از آب سرد پر می کردن و با آب گرم مخلوط می کردند و خودشان را می شستند و قید داخل قزقان رفتن را می زدند.

تون يك اتاق كوچك سیاه رنگ با سقفی کوتاه بود که با خشت، آجر، سنگ و كاهگل ساخته شده بود. تون در عمق چند متري زمين واقع بود و توسط پلكان سنگي به روی زمين (یا سرو) راه مي يافت.  دودکش های تون از کف بیخین عبور داده شده بودند تا با توجه به هوای سرد آمره کف و فضای بیخین و گرمابهرا گرم کنند.

آب گرمابه:

آب گرمابه از قنات سرو تامین می شد، بدین گونه که قبل از اینکه آب به مظهر قنات (کوله) برسد، مقداری آب توسط کانالی شبیه قنات به سمت گرمابه منحرف می شد و توسط لوله های سفالی وارد برین می شد. در انتهای برین حوضچه کوچکی بود که در آنجا آب به سمت قزقان و یا حوض های دیگر منشعب و تقسیم می شد.

فاضلاب:

کانال فاضلاب گرمابه تنها قسمتی از گرمابه قدیمی است که هنوز برای گرمابه دوشی و حسینیه استفاده می شود. آب های مصرف شده و دور ریز توسط کانالی که مانند قنات ها ساخته شده بود به سمت رودخانه آمره و در کنار  باغ ها هدایت می شد، کانال فاضلاب چند سالی یکبار لایروبی می شد.

مصالح ساختمانی:

 مصالح استفاده شده در بناي گرمابه آمره عبارتند از : آجر، سنگ، ملات، گچ و آهك بود (احتمالا ساروج) آجر استفاده شده در بناي گرمابه آجر ختايي 20×20 سانتي متری بوده است. از آهك به دليل مقاومت در برابر رطوبت استفاده شده بود. گچ نيز در جاهايي كه دور از نم و ريزش آب است استفاده کرده بودند. در سال های اخیر برای باسازی از سیمان هم استفاده شده بود.

روشنایی:

در روز نور گرمابه از نورگیر های موجود بر روی پشت بام های گنبدی شکل تامین می شد. اما برای شب در برین طاقچه اي وجود داشت که توسط شیشه از بیخین جدا می شد این تاقچه برا قرار دادن چراغ در قسمت برین ( بدلیل بخار زیاد قرار دادن چراغ در بیخین امکان پذیر نبود) و استفاده از نور آن برای روشن کردن برین و بیخین در نظر گرفته شده بود. هرچند روز های آخر عمر گرمابه هفت صد ساله آمره انرژی الکتریسیته جای چراغ های نفتی را گرفته بود.